door Jan van Laarhoven

De Brabantse schuttersgilden discrimineren niet. De leden ervan zijn afkomstig uit alle lagen van de bevolking en dat draagt bij aan de charme van deze verenigingen. Dat wil niet zeggen dat er van gilde tot gilde niet een onderscheid zou kunnen zijn in de globale herkomst van de leden.  Zo zijn er plaatsen die een ‘boerenguld’ hebben wat erop duidt dat de leden vooral uit de agrarische stand afkomstig waren of zijn.  In de expositie van de Brabantse schuttersgilden in Museum Kempenland is een selectie gemaakt uit de vele honderden schilden waarbij gekeken werd naar een verwijzing op de schilden naar beroepen van de schenkers ervan.



Zo’n selectie levert een aardig beeld op van de bezigheden van de Brabantse beroepsbevolking in met name de afgelopen vier eeuwen. En soms ook nog aardige plaatjes die ons iets vertellen over de manier waarop de beroepen werden uitgeoefend.




Het zal niemand verbazen dat met name bij de oudere schilden de agrarische beroepen de overhand hebben. Brabant is immers oorspronkelijk een agrarisch gebied; de meeste mensen in de Brabantse dorpen verdienden direct of indirect hun brood met het bewerken van het land. De boeren die zo’n schild schonken lieten zich meestal afbeelden achter de ploeg waarmee ze hun land bewerkten. De ploeg wordt voortgetrokken door een paard of door ossen.  De boer zelf is de ene keer afgebeeld in zijn gewone doen, pijp in de mond, maar ook wel eens in kleding die eerder bij het zondags kerkbezoek past dan bij het werken op het land. Soms werd alleen de ploeg zelf afgebeeld. Ook de dieren die voor de boer voor zijn levensonderhoud van belang waren, kunnen als motief op deze schilden zijn gebruikt. Het schild van Cornelis Daris uit Bergeyk (1770) laat een varkenshoeder zien met twee van de dieren die aan zijn toezicht zijn toevertrouwd.