door Lucy Holl en Lowie Brink

Een kleindochter van Luinge, een leerling van Prop, een verzamelaar van Bakker en Rusch. Af en toe krijgen we op boekenmarkten ineens nazaten en andere bewonderaars van bekende kaartenmakers bij onze kraam die op zoek zijn naar specifieke schoolwandkaarten. Zo ook W. van Luyn, zoon van schoolmeester A.H. van Luyn. Vader Van Luyn kwam net na de Tweede Wereldoorlog met de bijzondere ‘Wandkaart Katholiek Nederland’.

‘Wanneer wij onze blik laten gaan over ons land en zien, hoe de Katholieke Kerk er leeft en werkt, dan vervult ons dat met een rechtmatige trots en wij gaan er groots op kind te mogen zijn van de aloude Moederkerk’, schreef Van Luyn in zijn handleiding en toelichting bij de schoolwandkaart over katholiek Nederland. Van Luyn (1905-1986) was onderwijzer in Amsterdam en het Groningse St. Fransiscusparochie, en vanaf 1937 hoofd van een school in het Friese St. Nicolaasga en vervolgens in Naarden. Hij was zeer betrokken bij het katholicisme en wilde schoolkinderen graag het ‘leven en streven van de katholieke kerk in ons land tonen’. Zijn schoolwandkaart en het bijbehorende boekje voor de onderwijzers geven een uitgebreid overzicht van de verspreiding van het katholieke geloof en de vestiging van de Nederlandse bisdommen. Van Luyn verhaalt in detail over de bedevaartsplaatsen, de klein seminaries en groot seminaries, de mirakels, de rituelen, de relikwieën, de vele kloosters en kerken, en over de heiligen, martelaren en bisschoppen. ‘Hij was een goed verteller’, zegt zijn zoon Wim van Luyn. Hij wilde dat de jeugd meer voorgeschoteld kreeg dan enkel en alleen de vragen en antwoorden in de catechismus. Van Luyn: ‘Mijn vader gaf heel veel aanvullend materiaal over liturgie, over kerkgeschiedenis, over de kerkstructuur. Op vrijdagmiddag bijvoorbeeld leidde hij de lezingen in de kerk van de eerstvolgende zondag alvast in. Hij wilde het evangelie in de taal van kinderen vertellen.’ De schooljeugd luisterde aandachtig toe: als ze braaf waren, las hun meester daarna een half uur voor uit Arendsoog.

 

HOOFD VAN DE SCHOOL

Van Luyn had tien kinderen, vier meisjes en zes jongens. Ze zijn bijna allemaal in het onderwijs of het jongerenwerk terecht gekomen. A.H. (Ad) van Luyn, genoemd naar zijn vader, is de huidige bisschop van Rotterdam. Van Luyn begon te werken aan zijn kaart van Katholiek Nederland toen de familie in Friesland woonde. Het gezin had een grote ambtswoning, met een eigen studeerkamer voor Van Luyn. Hij had kasten vol boeken over godsdienst, de natuur, geschiedenis, aardrijkskunde, et cetera. In die tijd was het ook gebruikelijk dat het hoofd van de school als cursusleider landbouw en veeteelt optrad voor de boerenzoons. Van Luyn zat in allerlei besturen en organisaties en was bijvoorbeeld bezig met het opzetten en inrichten van de bibliotheken. Hij kreeg daarom van diverse uitgeverijen stapels boeken in consignatie. De kinderen Van Luyn lazen de jeugdboeken, vader en moeder beoordeelden de rest. In 1950 kwam er bij uitgeverij Dijkstra een dunne brochure van Van Luyn uit over Vaticaanstad. Hij werkte bovendien samen met de vermaarde katholiek Titus Brandsma en anderen aan de uitgave Frisia Catholica.