Op 27 december 1831 verliet het oorlogsschip Beagle de Engelse havenplaats Devonport onder de bekwame leiding van de norse kapitein Robert Fitzroy. Het schip begon aan een expeditie rond de wereld die maar liefst vijf jaar zou gaan duren. De bijbelvaste Fitzroy geloofde stellig dat de reis wetenschappelijke bewijzen op zou gaan leveren voor het scheppingsverhaal uit het boek Genesis.

De wetenschappelijke expeditie rond de wereld, waaraan de HMS Beagle eind 1831 begon, pakte anders uit dan kapitein Robert Fitzroy had gedacht. Op 15 november 1835 wierp het schip het anker uit voor de kust van een van de Galápagos Eilanden. Het viel de 26-jarige en door Fitzroy persoonlijk aangemonsterde bioloog-geoloog Charles Darwin op dat de vele vinkensoorten in de archipel allemaal een andere snavel hadden. God had hier dus opvallend veel moeite gedaan om al die verschillende bekjes te vormen. Op het ene eiland zus, op het andere zo. Darwins uiteindelijke conclusie was eenvoudiger: de vinken hadden zich aangepast aan het voedsel dat ze vonden. Ze waren wel allemaal verwant, maar, afhankelijk van de voedingsmogelijkheden op het eiland, bleken ze veranderd.

Dat nu juist deze jongeman, na jarenlange verwerking van nog vele andere door hem verzamelde monsters en gegevens, in november 1859 'On the Origin of Species' zou publiceren, zou Fitzroy, intussen opgeklommen tot admiraal, zuur opbreken. Een uitzinnige Fitzroy, die het niet kon verkroppen dat hij indirect had meegewerkt aan een boek dat lijnrecht inging tegen het scheppingsverhaal, verstoorde in 1860, woest met de bijbel zwaaiend, een Darwinlezing onder het luidkeels uitroepen van de woorden: "Dit is tegen het woord van God". Vijf jaar later pleegde Fitzroy zelfmoord.

Toch was Fitzroy op tal van andere terreinen een heel stuk minder behoudend. Zo werd hij in 1845, reeds twee jaar na zijn aanstelling, teruggeroepen als gouverneur van Nieuw-Zeeland omdat hij vast bleef houden aan zijn standpunt dat de Maori's evenveel recht hadden op het claimen van grond als de kolonisten. Naast zijn marine-activiteiten zou hij baanbrekend werk verrichten als een pionier op het gebied van de meteorologie. Na zijn ontslag uit actieve dienst werd hij in 1854 zelfs benoemd tot hoofd van het nieuw opgerichte 'Meteorological Department of the Board of Trade', het huidige 'British Meteorological Office'. Hij instigeerde de eerste dagelijkse weersvoorspellingen en zette een stormwaarschuwingsdienst op. In 1862 publiceerde hij 'The Weather Book'.

Foto 1: Engelse sympiëzometer, circa: 1840. Gesigneerd: 'PATENT C. Cummins 148 Leadenhall Street LONDON'.

Al in de tijd van zijn reis met de Beagle besteedde Fitzroy veel aandacht aan het observeren van de fenomenen die samenhingen met, of een voorbode waren van, een verandering in het weer. Tussen de enorme hoeveelheid geavanceerde instrumenten aan boord van het schip - er gingen alleen al 22 chronometers mee op reis - bevond er zich dan ook een flink aantal die speciaal voor dit doel bestemd waren. Veel waarde hechtte Fitzroy in het bijzonder aan een revolutionair type barometer zonder kwik voor maritiem gebruik, waarvan, zorgvuldig verpakt in kisten met zaagselvulling, vijf exemplaren aan boord werden gebracht. Het betrof hier een relatief nieuwe vinding, met de naam 'sympiëzometer', die pas enkele jaren daarvoor grondig getest was aan boord van schepen in de tropen, de poolstreken en voor de kust van Schotland. Ongetwijfeld zal Fitzroy op de hoogte zijn geweest van de enthousiaste berichten over deze eerste testresultaten. In een brief van de kapitein van de Isabella, een van de schepen van de Arctische expeditie van Ross in 1820, komen de volgende lovende woorden voor: 'The Sympiesometer is a most excellent instrument, and shews the weather far better than the marine barometer. In short, the barometer is of no use compared to it … in my opinion it surpasses the mercurial barometer as much as the barometer is superior to having none at all.'

Foto 3: Schotse scheepsbarometer met sympiëzometer, circa: 1860-1870. Gesigneerd: 'Mc. GREGOR & Co GLASGOW & GREENOCK'.