Waarom verzamelt men oude economisch waardeloze effecten ?

Oude effecten zijn zo boeiend om te verzamelen omdat elk stuk niet alleen iets vertelt over de financieel-economische geschiedenis van een land, maar ook over de politiek-economische geschiedenis. Waardeloze effecten zijn de zichtbare bewijsstukken van de wisselvalligheden van de financiële wereld.

Begin jaren 70 van de vorige eeuw werd door de overgang naar girale effecten en gebrek aan kluisruimte menige bankkluis geruimd. Nederlandse banken kwamen met een gezamenlijke actie waarbij aan klanten, in ruil voor een kleine vergoeding, gevraagd werd afstand te doen van hun oude waardeloze effecten. Grote partijen economisch waardeloze waardepapieren werden vernietigd of kwamen via de eigenaren op de markt.

Voornamelijk in Duitsland en USA werd rond die tijd met het verzamelen van economisch waardepapieren begonnen. Daar ontstond voor het eerst het besef dat aan deze papieren een geschiedenis vast zit die vaak bijzonder interessant is. Vooral in Duitsland heeft het verzamelen van oude waardepapieren, in korte tijd, een hoge vlucht genomen. In Nederland, waar waardeloze effecten traditiegetrouw altijd vernietigd werden of aan de “man van het oud papier” werden meegegeven, zagen de Duitse verzamelaars talloze kansen.

Internationaal heet de hobby Scripophily, Scripophilie of Scriptofilie (naar gelang de taal of land). Duitsers spreken graag van Historische Wertpapiere (HWP) terwijl in Zwitserland het begrip Non-Valeurs gebruikt wordt. Engelstaligen spreken van “ old stocks and bonds”. De verzamelaar beperkt zich, in principe, alleen tot effecten die economisch waardeloos zijn.

Hoe kunnen deze effecten waardeloos geworden zijn ? Hieronder een korte opsomming :

• door annulatie na terugbetaling.
• door verjaring, door te vergeten de terugbetaling op te eisen.
• door beëindigen van de onderneming.
• door naamswijziging, aandeelhouders ontvangen nieuwe effecten.
• door niet uitoefenen voor de vervaldatum, zoals bij warrants.
• door faillissement, bankroet, wanbetaling, nationalisering zonder vergoeding of oplichterij.
• dematerialisatie : de laatste 30 jaar zijn veel landen overgestapt op girale effecten, door de oude effecten niet tijdig om te wisselen worden effecten waardeloos.
• internationale crises: Rusland in 1917, het failliet van Duitsland/Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk/Ottomaanse Rijk na de eerste wereldoorlog, de betalingsstop van Roemenie in de jaren 1920, China in de jaren 1930, en van Duitsland in 1945.