Het aardewerk van Petrus Regout, 1836-1899

De Engelse invloed was groot bij dit aardewerk, maar vooral bij de producten van Regout met drukdecors (transfer-printed ware) is dit duidelijk te zien. Tegen het einde van de 18e eeuw werd in Engeland veel onderglazuur blauw bedrukt aardewerk gemaakt. Een belangrijk deel van de toen toegepaste patronen is van Chinees porselein afgeleid. In het begin van de 19e eeuw kwamen diverse nieuwe decors in de mode, maar 'Chinese' patronen bleven een eigen plaats innemen.


Tot de nieuwe decors behoorden landelijke scènes, havengezichten, afbeeldingen van historische gebouwen, mythologische voorstellingen en patronen die ontleend werden aan geïllustreerde reisbeschrijvingen. De toepassing van drukdecors op aardewerk had tot gevolg dat na verloop van een aantal jaren allerlei 'rijk' versierde gebruiks- en sierceramiek binnen het bereik van de massa kwam te liggen.


Er werden in Engeland gegraveerde koperen platen, nodig voor het aanbrengen van drukdecors, besteld  met patronen als 'Willow', 'Farmer's Boy', 'Brigands Surprised', 'Ruth&Boaz', 'Montagne', 'Loves', 'Pekin', 'Clown', 'China', 'Wreath'; etc., etc., besteld.


Bij Regout zijn honderden transferdecors gebruikt, waarin wat de midden- of hoofddecors betreft, diverse groepen kunnen worden onderscheiden (dezelfde randdecors konden bij heel verschillende middenpatronen toegepast zijn):

genre-taferelen: decors met al dan niet gefantaseerde taferelen uit het dagelijkse leven, waarin menselijke figuren de hoofdrol spelen. De personages worden meestal in een landelijke omgeving geplaatst: in oogstscenes, op jacht, bezig met de verzorging van planten of dieren en in typische vrijetijdsactiviteiten, bijv. dansend of musicerend. De hierbij gebruikte randdecors zijn meestal samengesteld uit bloem- en bladmotieven. Deze omvangrijke groep bestaat uit tientallen patronen, die overwegend Engelse namen dragen. Uitzonderingen zijn o.a. 'Visscherman', 'Lievelingen' en 'IJsvermaak'.


Bloempatronen: dit zijn decors die uitsluitend of voornamelijk uit florale motieven zijn opgebouwd. Als ze een uitgesproken Chinees of Japans karakter vertonen, worden ze bij de exotische groep ingedeeld. Vroege bloempatronen zijn 'Fibre', 'Nymph' en 'Wild Rose', van iets later datum zijn 'Lily', 'Venice', 'Esther', 'Mille Fleurs' en 'Sawah'. Uit het einde van de 19e eeuw dateren 'Begonia', 'Briar', 'Canada', 'Epine', 'Flower', 'Korenbloem' en 'Pinksterbloem'.


Exotische decors: een zeer omvangrijke groep, die zowel van Chinese ceramiek afgeleide decors omvat, als chinoiserieen (westerse psuedo-Chinese voorstellingen), die over het algemeen een romantische kijk op het leven in China bieden. Er zijn ook wel Japanse invloeden, maar die zijn duidelijk minder vaak aan te wijzen dan de Chinese. Het bekendste decor van deze groep is 'Willow', andere zijn:'Honc', 'Pekin', 'Clown' en 'China'.

Topografische patronen: decors naar aanleiding van reizen naar vreemde en verre landen, bijvoorbeeld in het nabije, midden en verre oosten, maar ook de Balkan en Amerika. Een aantal van deze voorstellingen is gefantaseerd, zoals 'Alpine','Belvoir', 'Bern', 'Capri', 'Greece', 'Palmyre' en 'Tyrol'.


Heel bekend zijn de series bordjes met Nederlandse topografische voorstellingen: 'Monumenten' en 'Nederland', die gedurende de laatste twee decennia van de 19e eeuw in grote hoeveelheden zijn geproduceerd.


Historische decors: deze patronen werden meestal vervaardigd naar aanleiding van actuele gebeurtenissen, waarvoor veel belangstelling bestond. Jubilea, oorlogen en herdenkingen. Zo bestaat er een decor 'Potsdam', dat Napoleon in Egypte voorstelt. Andere patronen waren bijvoorbeeld 'Buit', 'Rode Kruis'.


Geometrische en symmetrische patronen: een vrij kleine, maar niet onbelangrijke groep patronen die in een kleur werden gedrukt: in blauw, rood, groen, lila of bruin. Van deze decors kunnen worden genoemd: 'Alpine' (zonder berglandschapje), 'Awa', 'Bali', 'Creta', 'Goudkust' en 'Tancrede'.


Diversen: hieronder vallen transferdecors die niet bij een van de vorige groepen horen. Er zijn bijvoorbeeld twee mythologische patronen:'Apollo' en 'Pegasus'. Verder zijn er marmermotieven, die voor onderzetters, snijplanken, lampetstellen en fonteintjes werden gebruikt. Opmerkelijk zijn de patronen met een houtnerfmotief ('Eiken' en 'Olm'), die vooral voor kannen werden gebruikt.Net als de marmermotieven zijn ze doorlopend.


Heel typisch is ook 'Filoche', een breed randmotief van netwerk, dat op allerlei serviesgoed werd aangebracht.

 

Regout heeft ook kindergoed gemaakt, naast eet- en theeserviesjes met gouden of gekleurde bies werd er kindergoed gemaakt met drukdecors als 'Clown', 'Swing' en 'Joy'. Behalve spelende kinderen werden ook wel circus-scenes, tafereeltjes in de sneeuw, ruiters die van hun paard dreigen af te vallen, soldaten of spoortreintjes afgebeeld. Al met al heeft Regout in dit opzicht niet zo'n groot assortiment gehad.

 

Tenslotte is er nog het aardewerk met het bekende 'Boerenbont' patroon. Dit is een decoratie waarbij handgeschilderde en/of met een harde spons gestempelde (gesponste) patronen, volgens een schema in een of meerdere kleuren worden aangebracht. De patronen bestaan meestal uit een herhaling of een aaneenschakeling van losse motiefjes, die floraal of geometrisch zijn. De bloemmotieven zijn meestal zeer gestileerd: de bloemen, bladeren en knoppen hebben de platheid van een herbarium. De geometrische motiefjes laten zich goed aaneenschakelen.


Dit type decoraties werd in de loop van de 19e eeuw zo populair dat meerdere fabrieken ze maakten. Vergeleken bij de technisch gecompliceerde drukdecors waren handgeschilderde en gesponste patronen zonder veel investeringen te maken.


Het feit dat verschillende bedrijven hetzelfde maakten is niet bijzonder, het was de gewoonte om populaire producten, vaak op verzoek van klanten, over te nemen. Niet alleen Regout, maar ook Villeroy en Boch, de Société Ceramique en diverse fabrieken in Staffordshire hebben dit boerenbont gemaakt. De bakermat van deze decors is overigens Staffordshire en Yorkshire, waar het vanaf het begin van de 19e eeuw gemaakt werd, evenals (mogelijk) Schotland.


Het is aannemelijk dat Regout deze decoratiewijze niet los van bestaande voorbeelden heeft ontwikkeld. Regout was op de hoogte van de aardewerkproductie in Engeland en het is bekend dat hij o.a. voor de decorafdeling Engelse vaklui aantrok om de Engelse kwaliteit te evenaren.


Regout heeft dit 'Boerenbont' vanaf de jaren '60 van de 19e eeuw gemaakt.

 

Fabrieksmerken

Er zijn hierin twee soorten te onderscheiden: de blindstempels ("impressed marks'), die na het vormen van de voorwerpen, wanneer deze nog zacht waren, dus voor het bakken en glazuren, met een stempel in de voorwerpen werden gedrukt, en de drukmerken ("printed marks'), die pas na het bakken op de voorwerpen werden aangebracht. Bij Regout gebeurde dit meestal voor het glazuren, dus op artikelen in de biscuitstaat, hetzij met behulp van rubber (caoutchouc) stempeltjes, hetzij als transferdruk van het papier waarop een afdruk van een gegraveerde koperen plaat was gemaakt. Dit laatste gebeurde alleen als het fabrieksmerk en het decor samen op 1 plaat voorkwamen. Op artikelen met drukdecors komen meestal zowel een blindstempel als een drukmerk voor, waarbij soms het drukwerk over het eerder aangebrachte blindstempel heen is geplaatst. Dit is niet bevorderlijk voor de leesbaarheid van het blindstempel en het verminkt soms het drukmerk, hetgeen storend kan zijn bij het dateren. (afb. 6)


De drukmerken zijn te onderscheiden in:

  • fantasiemerken, met veel fantasie bedachte vignetten, waarin de namen van de patronen waarop ze betrekking hebben, zijn verwerkt (derde kwart 19e eeuw);

  • krakelingmerken, met een ineenstrengeling van koord, afgeleid van de zogenaamde Staffordshire knot (jaren' 50 van de 19e eeuw);

  • het stadswapen van Maastricht: een door een engel opgehouden schild met een vijfpuntige ster (1861 t/m 1878);

  • cirkelvormige merken: in het midden staat de decornaam (1867 t/m 1881);

  • ovaal met Ao 1836 in het midden (1877 t/m 1883).


Sphinxmerken zijn:

  • onder een liggende sinfx staat P.REGOUT&Co. en op een regel daaronder:MAASTRICHT. Deze tekst is binnen een rechthoekig kader geplaatst (1881 t/m 1892);

  • Petrus Regout&Co. met daaronder: Maastricht. Deze tekst is in een rechthoekig kader geplaatst. (1892 tot na 1900). Al spoedig werd de tekst MADE IN HOLLAND toegevoegd.

 

Blindstempels:

Deze zijn voor het merendeel in hol-relief aangebracht:

  • PR blindstempel (1850 t/m 1880);

  • ovaal met PETRUS REGOUT MAESTRICHT (1850 tot 1870);

  • ovaal met P.REGOUT MAASTRICHT, met in het midden cijfers of letters (1850-1880);

  • bijenkorfje met naamlint er onder (1850-1870);

  • letterstempel (F of Z) met op de eerste regel P.REGOUT en daaronder MAASTRICHT, (1850-1877);

  • ruitvormig blindstempel met in het midden een grote R (jaren '90 van de 19e eeuw).


De periode waarin de verschillende typen blindstempels in gebruik zijn geweest, overlappen elkaar vaak.

Voor zeer gedetailleerde informatie over merken en dateringen verwijs ik graag naar: A.Polling, Maastrichtse ceramiek, merken en dateringen:  P. Regout (De Sphinx), N.A. Bosch, Clairmont en Chainaye, Societe Ceramique, Guillaume Lambert, L. Regout (Mosa), F. Regout, Alfred Regout (Rema), Lochem, 1989.

 



COPYRIGHT 2009 Dianne Hamer, alle rechten voorbehouden
Niets uit dit artikel, inclusief begeleidende illustraties, kan of mag gereproduceerd worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurrechtelijke houder.




Email to Friend

Fill in the form below to send this article to a friend:

Email to Friend
* Your Name:
* Your Email:
* Friend's Name:
* Friend's Email:
* Security Image:
Security Image Generate new
Copy the numbers and letters from the security image
* Message:

Comments (1)

Leo Haanappel
Said this on 10-3-2010 At 12:05 am
About twenty years ago I bought some "diepen borden" in Australia from a person that spend a couple of years in Borneo.
These plates were recovered from old graves of Chinese people during housing development.
The design is "boerenbont" some made in Maastricht and some, I think, in Belgium. Some markings on the plates are hard to decipher.
Interestingly, two of the Petrus Regout plates have block printing along the entire edge with brushwork in the centre.
I found your article most interesting and gave ne more information available from local Maastricht websites. Thanks,
Leo Haanappel
Melbourne, Australia
Post a Comment (showhide)
* Your Name:
* Your Email:
(not publicly displayed)
Reply Notification:
Approval Notification:
Website:
* Security Image:
Security Image Generate new
Copy the numbers and letters from the security image:
* Message:


Bookmark and Share




List of Authors


JQuery PowerPoint