Het Muntgezellenkostuum - Een opvallende verschijning in de munthuizen

Noten

By: Luijt, Janjaap

7-5-2010

Dit artikel kwam tot stand met hulp van Marten Jan Bok; Rudi Ekkart, Rijksdienst voor Kunsthistorische Documentatie; Maja Houttaan; Arent Pol, Rijksmuseum Het Koninklijk Penningenkabinet, Leiden; Albert Scheffers, Het Nederlands Muntmuseum, Utrecht; en Hugo Vlasbloem. Voorts gaat mijn dank uit naar een ieder die in het verleden Het Nederlands Muntmuseum gegevens verstrekte met betrekking tot muntgezellen.
F.B.M. Tangelder, Muntheer en Muntmeester. Een studie over het Berghse muntprivilege in de tweede helft der zestiende eeuw, Arnhem, 1955.
A. von Rohr, Niedersächsische Landesgeschichte im Historischere Museum Hannover, Hannover, 1985. pp. 143-144.
Ortwin Meier, Das Gewand eines Münzer-Lehrlings aus der Mitte des 17. Jahrhunderts, in: Munzrepliken, Band 7, Norddeutsche Landesbank Girozentrale, 1986. pp. 72-88.
Wiewohl auf des heil. Reichs teutscher Nation Münzen und Münzwerk von Alters und unvordenklichen Jahren Herkommen und gehalten worden, dass alle diejenigen, so das Münzen zu Lernen sich unterstehen, zuvor auf einer redlichen und bewährten des heil. Reichs Münze ihre freie eheliche Geburt darthun und bezeugen, auch in ihren vier Lebrjahren eine thörliche Kappe gebrauchen und tragen, dazu alle Dienste, Mübe und Arbeit auf den Münzen thun u.s.w.
Tiroler Landesmuseum Ferdinandeum Innsbruck, Inv. Dip. 856, fol. 97v.
Münzkabinett Staatliche Museen zu Berlin.
Dergelijke glas-in-lood ramen werden eveneens aangetroffen bij de Munt in Straatsburg (1582) en in Luzern (1586). Deze beide ramen bevinden zich tegenwoordig in het Musée de la Monnaie, Parijs.
Anton Kappelhoff, Die Münzen Ostfrieslands vom frühen 14. Jahrhundeet bis 1628, Verlag Ostfriesische Landschaft Aurich, 1982. afb. 15.
Stammbuch des J.C. Wolff, 1625, fol. 39v. Collectie: Hannover, Historisches Museum, Nds. Landesmuseum Erwerhungen 2200 Leingabe der Niedersächsischen Landesgalerie; A. von Rohr, Niedersächsische Landesgeschichte im Historischen Museum Hannover, Hannover, 1985. pp. 144-146; Christian Stoess in: Stadt im Wandel, Kunst und Kultur des Bürgertums in Norddeutschland, Braunschweigisches Landesmuseum, 1985. pp.907-908.
Staatliche Kunstsammlung Dresden, Kupfertischkabinett.
A. Von Rohr, Zum Münzlehrlinggewand aus Zellerfeld in Harz (urn 1663), in: Waffen- und Kostümkunde, jrg. 36 (1994) pp. 1-12.
L.E. Bosch, Utrechtse Volksalmanak voor 1861, Utrecht,1860.
G. van Hasselt, Anhemsche Oudheden, 2° deel, p. 73.
Rijksarchief in Gelderland, Archief van de Rekenkamer, inv. 635, 1711.
Rijksarchief in Gelderland, Archief van de Rekenkamer, inv. 280, 1733.
W.I. de Voogt, Geschiedenis van het muntwezen der Vereenigde Nederlanden, Amsterdam, 1874. blz. 58.
De kosten van de nieuwe rok bedroegen: aan blauw en rood laken zevenentwintig „Vulden en twaalf stuivers, voor de wapens vierentwintig gulden, voor de koorden en kwasten achttien gulden en zes stuivers en voor rood saaij acht gulden. Aan maakloon werd elf gulden uitgegeven.
De zilversmid Anthony Kroll wordt niet genoemd in: K.A. Citroen, Amsterdamse Zilversmeden en hun Merken, Amsterdam, 1975. In K.A. Citroen, Dutch Goldsmith's' and Silversmiths' marks and names prior to 1812, Primavera Press Leiden, 1993: meesterteken onbekend, meester vanaf 1717.
Rijksarchief in Gelderland, Archief van de Rekenkamer, inv. 624.
Rijksarchief in Gelderland, Archief van de Rekenkamer, inv. 280, 1743 (verzoek) en 1744 (afrekening).
Het Nederlands Muntmuseum Utrecht, Archief van 's Rijks Munt (1814-1909), inv. 57.
P. Valkenier, 't Verwerd Europa, ofte politijke een historische beschr yvinge der waare fundamenten en oorlaken vaan de oorlogen en revolatien in Europa, Amsterdam, 1675.
Het Nederlands Muntmuseum, Collectie Manuscripten.
Ovidius, Metamorphoses.
Op een muurschildering in de Munt van Lissabon staat een jongen afgebeeld in een pak dat vergelijkbaar is met de in deze publikatie getoonde voorbeelden.
A. Von Rohr, Zutn Münzlehrlinggewand aus Zellerfeld in Harz (um 1663), in: Waffen- und Kostümkunde, jrg. 36 (1994) pp. 1-12.
Een bijvoorbeeld van een bischop: La spozalizio della virgine, Bartolomeo Gennari (Cento 1594 - Bologna 1663) (Musco Civico Modena, inv. 287).