Diep verscholen in het middeleeuwse bolwerk Manenburg, onderdeel van de oude stadswal van Utrecht, had de beeldhouwer Pieter d’Hont zijn atelier. Daar waar slechts de parelende klanken van het carillion van de Nicolaaskerk bij de tijd bleven maakte hij zijn tijdloze beelden, zijn monumenten en zijn portretten. Het is nu al weer vele jaren geleden dat hij overleed. Maar hij is allerminst vergeten, zeker in Utrecht. Daar zorgen zijn heerlijke beelden wel voor, die overal in de Domstad te bewonderen zijn.
 

Stadsbeeldhouwer
Als er iemand de eretitel van Stadsbeeldhouwer van Utrecht verdiend heeft dan was het wel Pieter d’Hont ( 1917-1997). Op vierenveertig verschillende plaatsen in deze stad vindt men zijn beeldhouwwerk, zowel gehakt uit steen als gegoten in brons. Bij velen bekend en geliefd is het beeldje van Anne Frank op het Janskerkhof. Pieter koos voor de verbeelding van een meisje dat fier op haar benen staat, maar met haar hoofd in de wolken. Er liggen altijd bloemen aan haar voeten. Ook het grote beeld Man en kind in Park Transwijk is velen dierbaar. Evenals zijn Merrie met veulen, bij het voormalige Paardenveld tegenover de Jacobikerk. En zijn Bizon aan de Beneluxlaan. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen. Het was dan ook niet meer dan vanzelfsprekend dat zijn tachtigste verjaardag werd aangegrepen voor een grote tentoonstelling van zijn werk op het stadhuis van Utrecht, naar aanleiding waarvan de “Stichting Pieter d’Hont 80 jaar” een rijk geïllustreerd boek uitgaf onder de titel “Pieter d’Hont- Leven en werk”.

Het vroege werk
De keuze van het stadhuis als tentoonstellingsruimte voor het werk van Pieter d’Hont was niet willekeurig. Het imposante kalkstenen reliëf in het tympaan van dit neoklassieke gebouw, een groep van vijf personen, voorstellende Gerechtigheid, Waakzaamheid, Gezag, Beleid en Geloof, is eveneens van zijn hand. Het is een relatief jong werk, dat Pieter hakte van 1953 tot 1957. Het laat nog de invloed zien van zijn leermeester professor Bronner. Jan Bronner (1881-1972) was docent beeldhouwkunst aan de Rijksacademie van Amsterdam van 1914 tot 1947 en heeft een grote invloed gehad op veel van zijn studenten, waaronder Pieter d’Hont. Bronner moest niets hebben van exaltatie en had een voorkeur voor strak, ingetogen werk. Deze voorkeur is terug te vinden in het reliëf “Zomer”, dat Pieter d’Hont boetseerde in 1947. Het is, evenals de tympaanversiering van het stadhuis, symmetrisch van opzet en de figuren zijn strak, ietwat hoekig vormgegeven.
Ook uit de portretten die Pieter d’Hont in deze beginperiode maakte blijkt zijn respect voor de traditie. Zo weerklinkt in het serene portret van zijn eerste vrouw “Anneke” uit 1940 zijn waardering voor de renaissance.

Meesterlijk
Het latere werk van Pieter d’Hont is losser, persoonlijker. Typerend voor zijn manier van boetseren is dan de impressionistische oppervlaktebewerking van zijn beelden. Voor veel van zijn grote beelden, her en der in ons land te vinden, maakte hij voorstudies in diverse kleinere formaten. Met name in deze relatief kleine plastiek, zoals in zijn voorstudie voor zijn grote beeld “Grondwerker” voor de Grontmij in De Bilt uit 1955, is de ritmische wijze waarop hij hun grote vorm uit kleine klodders heeft opgebouwd opvallend. Maar nog kenmerkender is het karakter van dit werk, waarin monumentaliteit en poëzie als vanzelfsprekend hand in hand gaan. Dat is meesterlijk.

Michel Simon
Eén van zijn hoogtepunten in de portretkunst bereikte Pieter d’Hont met zijn beeldje van Michel Simon uit 1967. Pieter was al jaren een bewonderaar van deze Franse acteur en toen hij in 1967 een tentoonstelling had in Parijs in een galerie naast het theater waar Simon avond aan avond speelde, bezocht hij drie avonden achtereen diens voorstelling en boetseerde vervolgens uit een bolletje was ter grootte van een aardappel het portret van zijn idool. Maar daar zou het niet bij blijven! Vijf jaar later was Michel Simon eregast bij het filmfestival in Utrecht en toen wist Pieter te regelen dat Simon hem op zijn atelier in Manenburg bezocht. Twee keer drie uur zat de beroemde acteur vervolgens voor hem te poseren. Als een bezetene ging Pieter aan de slag en boetseerde uit een grote klomp klei een prachtige kop. Intens tevreden gingen de twee kunstenaars vervolgens een glas drinken in het naburige café, waarna ieder zijns weegs ging. Maar toen Pieter terugkeerde in zijn atelier bleek het portret van Simon van zijn armatuur te zijn gezakt. Al wat restte was het kleine portretje niet groter dan een aardappel, maar met de uitstraling van een meesterwerk, dat aan Mari Andriessen de bewonderende uitspraak ontlokte “Zoiets maak je maar een keer in je leven.”

COPYRIGHT 2009 drs. Jaap Versteegh, alle rechten voorbehouden
Niets uit dit artikel, inclusief begeleidende illustraties, kan of mag gereproduceerd worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurrechtelijke houder.