Categories
- 20th-century Decorative Art
- Arms and Armour
- Books, Manuscripts and Maps
- Classical Antiquities, Coins and Medals
- Clocks, Barometers and instruments
- Furniture
- Jewellery, Snuff Boxes and Miniatures
- Medieval art
- Modern Art
- Oriental and Asian Art
- Paintings, Drawings and Prints
- Porcelain, Ceramics and Glass
- Photography
- Tribal and Pre-Columbian Art
- Sculptures
- Silver
- Textiles, Carpets and Tapestries
- Works of Art
- News
- Blogs
- Books
Quick Search
Thumbs up for ......
Roelf Bos uit de schaduw van Pieter Roelf Bos: Vergeten vernieuwer van het aardrijkskunde-onderwijs rond 1900
- 13-1-2010
|
|

De term 'Bosatlas' is zo algemeen bekend dat opname in het Nederlands woordenboek gerechtvaardigd was. Ook de naam van de man die aan de wieg van deze atlas heeft gestaan, Pieter Roelf Bos, is een begrip geworden. Minder bekend is echter dat ene Roelf Bos, een tijdgenoot (eind 19de eeuw), plaatsgenoot (Groningen) en naamgenoot (maar geen familie) van de beroemde maker van de Bosatlas, ook een succesvolle en vernieuwende aardrijkskundemethode voor het onderwijs ontwikkeld heeft. De naamsverwarring die een gevolg was van deze speling van het lot, heeft de loopbaan en bekendheid van R. Bos danig in de weg gezeten.
Aan het eind van de 19de eeuw werd steeds duidelijker dat het aardrijkskunde-onderwijs te eenzijdig gericht was op het intellect, op het uit het hoofd leren van details. Het vanaf 1890 bij Noordhoff uitgegeven werk van R. Bos (1849-1922) was een van de nieuwe aardrijkskundemethoden voor de lagere school die als reactie hierop ontstonden. Zoals gebruikelijk in die tijd kwam deze methode voort uit de eigen ervaringen van R. Bos als 'Hoofd eener School' in Zuidwolde en later in Groningen. Voorberichten in onderdelen van de 'Methode R. Bos' staan dan ook vol met uitdrukkingen als "dien ik voor eigen school ontwierp", "ik heb het bij ondervinding" en "gebruik beste kleurpotlooden, goed gepunt". De nadruk werd gelegd op zelfwerkzaamheid, oorzaak en gevolg, kaartlezen en kaarttekenen en beperking van het aantal namen. De kaarten van R. Bos, en met name de wandkaarten, zijn vernieuwend door hun uiterst sobere en duidelijke uitvoering: "Al mijn wandkaarten zijn uiterst goedkoop, heel sober van inhoud, in sprekende kleuren gedrukt en in overvloed duidelijk voor de leerlingen, die achter in de klas zitten!" Een illustratie van deze vernieuwing vormen de twee schoolwandkaarten in afbeeldingen 1 en 2. De in 1876 bij Van Dorp uitgegeven 'Kaart van Java en Madoera' van F. Allan is een typisch voorbeeld van een 19de-eeuwse schoolwandkaart. De gedetailleerde tekening en het grote aantal namen doen afbreuk aan de duidelijkheid, en maken deze wandkaart voor gebruik op afstand ongeschikt.

De blinde kaart van Nederlands Oost-Indië en Java van R. Bos (ca. 1903) is daarentegen een toonbeeld van eenvoud, en ook op grotere afstand nog goed bruikbaar. Door de eenvoudige opzet van de atlaskaarten en wandkaarten kon bovendien de prijs laag worden gehouden. De Nederland-atlas heette niet voor niets 'den 30-cents atlas'. En net zoals in de 19de eeuw het lezen werd 'gedemocratiseerd' door het beschikbaar komen van goedkope boeken, heeft R. Bos ongetwijfeld bijgedragen aan de 'proletarisering' van de schoolkaart.

Email to Friend
Fill in the form below to send this article to a friend:
|
|







