door Lowie Brink en Lucy Holl

"De mannen die zoveel plaatjes in de provincies stopten", werden ze eens in een tijdschrift genoemd: Wijbren Bakker en Harmannus Rusch. De twee onderwijzers werkten vanaf 1938 samen vol overgave aan hun uitgebreide aardrijkskundemethode. De kleurrijke, geïllustreerde wandkaarten, atlassen en leerboekjes spraken de scholen aan. Ze werden decennia lang een kassucces voor uitgeverij Dijkstra.

"Wat is het jammer dat ons werk zo’n ontijdig einde heeft gekregen, niet? Laatst moest mijn boekenkast worden schoongemaakt en toen kreeg ik alles weer eens in handen. Met weemoed, dat vertel ik je. Zouden we dit jaar nog aan de slag kunnen? Ik verlang er hartstochtelijk naar." Dat schreef Bakker op 28 februari 1945 aan Rusch. De twee onderwijzers waren elkaar een paar jaar voor de oorlog in Sneek tegengekomen tijdens een hoofdaktecursus. Onderwijzer Rusch was toen al een fervent ontwikkelaar van eigen lesmateriaal. Hij maakte zwart-wit landkaartjes die de kinderen konden inkleuren, zette zelf gemaakte verkeerslichten en -borden in het bos voor de fietsles, tekende een compleet ganzenbordspel achterop een oude schoolplaat en bedacht een breukendoos. Hij deed het vooral uit idealisme, maar mede dankzij Bakker zag hij in dat er geld met de lesmaterialen te verdienen was. Het tweetal stapte op uitgever Jacob Dijkstra in Groningen af. Ze werden doorgestuurd naar zijn broer, S.J.P. Dijkstra in Zeist, die nog niet zo lang in het uitgeefvak zat. Deze ging in zee met Bakker en Rusch, en haalde met hun aardrijkskundemethode meteen een grote klapper in huis. De oorlog zette het enthousiaste tweetal noodgedwongen even op non-actief, maar in de jaren daarna lieten ze zich door niets meer stoppen.