
In vergelijking met schoolatlassen was de situatie voor fysische schoolwandkaarten zeker niet gunstiger. Dat heeft ook A. van Otterloo gemerkt, een leraar aan een handelsschool in Amsterdam, veelpublicist op het gebied van het handelsonderwijs en van 1859 tot zijn dood in 1882 lid van het hoofdbestuur van het 'Nederlandsch Onderwijzers-Genootschap'. Dit genootschap speelde in de jaren '40 van de 19de eeuw door middel van prijsvragen een grote rol bij het verschijnen van de eerste schoolwandkaarten in Nederland [Brink en Holl, 2005, p. 9]. Maar er werd naast het uitschrijven van prijsvragen ook wel een directere weg bewandeld. Leden van het hoofdbestuur van het onderwijzersgenootschap, zoals C.A.C. Kruyder en A. van Otterloo, publiceerden zelf ook schoolwandkaarten, en ook deze kaarten waren vernieuwend. De bij C.L. Brinkman uitgegeven 'Natuurkundige Wandkaarten, ten dienste van het middelbaar en meer uitgebreid lager onderwijs' (1871-1872) van Van Otterloo zijn waarschijnlijk de eerste in Nederland uitgegeven fysische schoolwandkaarten. Van Otterloo is mogelijk op het idee gekomen voor deze wandkaarten door de gegevens over 'thermometerstanden' en 'vocht in den dampkring' op Starings 'Schoolkaart voor de Natuurkunde en de Volksvlijt van Nederland' (1860, [Bakker, Ebbers en Hamming, 1981]), die te omschrijven is als polythematisch of ook wel als fysisch-economisch (bij de sociaal-economische thema's zullen we deze invloedrijke wandkaart dan ook weer tegenkomen). Van Otterloo's vernieuwing werd echter niet beloond. Van de zes geplande wandkaarten (elk in vier bladen) zijn er maar drie werkelijk uitgegeven ('Isothermenkaart', 'Regenkaart' en een 'Kaart van cultuur-, boom- en heestergewassen in Europa'). Onnodig te vermelden dat deze drie niet herdrukt zijn.

1. 'Wereldkaart ten gebruike bij het onderwijs in de natuurkundige aardrijkskunde' van C.M. Kan en N.W. Posthumus ([1875], schaal [circa 1:18.500.000], 6 bladen, 127 x 182 cm, collectie Bibliotheek Universiteit van Amsterdam).
Email to Friend
Fill in the form below to send this article to a friend: