
In de bovengenoemde atlas van J. Kuyper uit 1863 zijn de kaarten onderverdeeld in vijf 'afdeelingen': (1) bodem, (2) bevolking, (3) middelen van bestaan, (4) financiën en verkeer (onder meer een 'Administratieve Kaart') en (5) godsdienst en onderwijs. De laatste vier groepen zouden we tegenwoordig karakteriseren als 'sociaal-economisch'. Het is opmerkelijk dat Kuypers indeling maar weinig verschilt van een ruim honderd jaar later gegeven indeling van sociaal-economische kaarten: (a) bevolkingskaarten, (b) economische kaarten, (c) politiek-administratieve kaarten en (d) cultuurkaarten [Salistschew, 1967]. Zo niet het enige dan toch wel het fraaiste voorbeeld van een schoolwandkaart met een bevolkingsthema (a) is de door De Erven J.J. Tijl uitgegeven 'Volkenkaart van Nederlands Oost-Indië' van R.E. Kaltofen (1941, 120 x 165 cm). Een verkleinde reproductie van deze laatste stuip van uitgeverij Tijl op het gebied van schoolwandkaarten is te bewonderen (zonder de stokken helaas) in het supplement van de tweede editie van de 'Grote Atlas van Nederlands Oost-Indië' [Diessen et al., 2004]. Schoolwandkaarten met een cultureel thema (d) zijn ook beperkt in aantal, en hebben doorgaans de verspreiding van de zending en/of de missie in Oost- en West-Indië of de verspreiding van het katholieke geloof in Nederland [Brink en Holl, 2005, p. 89] tot onderwerp. De meeste sociaal-economische schoolwandkaarten zijn economisch (b) van karakter. In de rest van deze paragraaf zullen deze dan ook worden besproken.

3. Fragment van de 'Handelskaart van Europa' van J.J. ten Have ([1904], schaal 1:3.333.000, 9 bladen, 158 x 178 cm, Kaartenverzameling Bibliotheek Vrije Universiteit, Amsterdam). De voor de handel belangrijke rivieren zijn uitzonderlijk breed getekend.
Email to Friend
Fill in the form below to send this article to a friend: