De aanleiding om mijn kunsthandel Pygmalion te noemen was een bronzen beeldje gemaakt door de Amsterdamse kunstenaar Arie Teeuwisse (1919-1993), dat mijn ouders mij vele jaren geleden cadeau gaven. Zij waren, via de beeldhouwer Pieter d’Hont (1917-1997), met Arie en zijn vrouw Ans bevriend geraakt en op een gelukkig moment mochten wij, de vier kinderen van ons gezin, ieder een werk van hem uitkiezen en ik koos voor het beeldje Pygmalion, voorstellende een beeldhouwer die omhelsd wordt door zijn model.

Pygmalion
Het verhaal van Pygmalion, afkomstig uit de Metamorphose van Ovidius, vertelt, zoals u waarschijnlijk zult weten, de geschiedenis van een Cypriotische koning-beeldhouwer, genaamd Pygmalion, die op een vroege ochtend de godin Aphrodite zag baden in zee. Verrukt door zoveel schoonheid spoedde hij zich huiswaarts waar hij uit marmer een beeld van deze ideale vrouw hakte. Vanaf dat moment deed Pygmalion niets anders meer dan smoorverliefd en smachtend van verlangen naar dit beeld staren. Hij zou dan ook onherroepelijk van honger en dorst zijn gestorven, ware het niet dat Aphrodite, vertederd door zoveel liefde, medelijden met Pygmalion kreeg en het beeld tot leven wekte.

Bewondering
Deze mythe, over het tot leven laten komen van een schoonheidsideaal, achtte ik bijzonder van toepassing op de oprichting van mijn kunsthandel. Maar er speelde in deze nog een ander argument mee. Een belangrijke reden om destijds voor dit bewuste beeldje te kiezen was dat Arie Teeuwisse de beeldhouwer Pygmalion had afgebeeld lijkend op Pieter d’Hont. En ook een beetje op zichzelf. Ik koesterde een grote bewondering voor zowel Pieter als voor zijn vriend en collega Arie. Beide waren forse, donker bebaarde kerels en in mijn ogen protoypes van echte kunstenaars. Maar waar Pieter d’Hont opviel door zijn grote, theatrale gebaren bleef Arie, met zijn bescheiden humor, meer op de achtergrond.

Humor
Deze karaktereigenschap van Arie Teeuwisse klinkt door in zijn werk. Hij heeft verschillende monumentale werken gemaakt, ik denk in het bijzonder aan het metersgrote reliëf dat hij samen met Pieter d’Hont voor het RIVM in Bilthoven maakte, maar Arie was beter op dreef in zijn kleinere, vrije plastiek. Hij was als beeldhouwer opgeleid aan de Rijksacademie door professor Bronner en zijn werk werd, mogelijk mede daardoor, gekenmerkt door een zekere mate van ingetogenheid, want Bronner was volstrekt niet gediend van exaltatie. Maar desondanks wist Arie met zijn beelden, meesterlijk in hun menselijke observatie, altijd een glimlach op te roepen. In het kleine reliëf dat hij maakte over het bezoek van de drie Koningen aan het pasgeboren Christuskind, laat hij een klein kindje eigenwijs over het bed mee te kijken.

Tekeningen
In een ander beeldje laat hij een schoolmeester zien zoals een kind een Schoolmeester ziet; een lange, dunne man, die met zijn kalotje achter op zijn hoofd en zijn grote neus in de lucht ‘streng, maar rechtvaardig’ over de kinderen heen kijkt. Lachwekkend voor een volwassene, maar indrukwekkend voor een kind. Deze eigenschap, om te kunnen kijken met de ogen van een kind, in combinatie met zijn milde humor, maakte hem ook bijzonder geschikt als illustrator van kinderboeken, want Arie Teeuwisse was tevens een begenadigd tekenaar. Het bekendst zijn waarschijnlijk zijn illustraties in het boek Mannetje Windwijs geschreven door Albert Kuyle. Het zijn pentekeningen, uitgevoerd in zwart-wit. Zijn beeldtaal is licht caricaturaal, maar, zoals altijd, vriendelijk.

Onbetaalbaar
Arie Teeuwisse was als beeldhouwer echter op zijn best als hij thuis uit speksteen kleine beeldjes sneed voor zijn vrienden. Onbetaalbaar is het beeldje dat hij mijn moeder, na het overlijden van mijn vader, cadeau deed. Het stelt een gezellige, dikke beer voor die in een kartonnen kooitje zit. Op het bordje ervoor staat de naam van het dier, Ursus Alcoholicus. En op de onderkant staat geschreven, ‘Lieve Sjaan, Wil je me goed verstaan? Hou ’t dan nog een poosje aan. Da finde me allemaal faan. Ans en Arie uit de Jordaan’. Ik verkoop in mijn kunsthandel meerdere werken van verschillende beeldhouwers, ook van Pieter d’Hont en Arie Teeuwisse, maar de beeldjes van de Ursus Alcoholicus en van Pygmalion zijn voor geen goud te koop.

COPYRIGHT 2009 drs. Jaap Versteegh, alle rechten voorbehouden
Niets uit dit artikel, inclusief begeleidende illustraties, kan of mag gereproduceerd worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurrechtelijke houder.