Het heerlijke van goede kunst is dat je er af en toe echt verliefd op kan worden. Dan weerspiegelt die kunst zo raak het karakter van de maker dat het lijkt alsof er tussen jou en de kunstenaar persoonlijk contact ontstaat. En als dit contact beantwoord aan verlangen kan het werk zelfs liefdevolle gevoelens opwekken. Van deze ervaring heb ik onlangs weer kunnen genieten bij mijn kennismaking met het werk van de beeldhouwster Nel Klaassen (1906-1989). De rijke variatie van haar oeuvre, maar tevens de kwaliteit van ieder van haar beelden troffen mij door hun combinatie van vakkundigheid, originaliteit en levendigheid. Het is het soort kunst die onbekend is, maar niet vreemd, omdat het past in de wereld die je hoopt. Nel Klaassen was dan ook een zeer begaafd beeldhouwster en binnen de Nederlandse kunstgeschiedenis een unieke figuur, die ten onrechte in de vergetelheid dreigt te raken.

Hendrik Jan Wolter (Amsterdam 1873 - 1952 Amersfoort) was een veelzijdig kunstenaar. Hij schilderde zowel landschappen, als figuurstukken en havengezichten en werkte op meerdere plaatsen in de wereld in verschillende stijlen. Om de tentoonstelling van zijn werk in museum Flehite de nodige samenhang te geven moest dan ook gekozen worden voor een thema dat recht zou doen aan de breedte van Wolters talent. In samenspraak met gastconservator Maarten Jager, schrijver van de monografie over Wolter, heeft Onno Maurer, conservator van museum Flehite, de gelukkige keuze gemaakt voor het thema ‘reizen’. Dit bood de mogelijkheid Wolter niet alleen op zijn vele tochten over de wereld te volgen, maar eveneens aandacht te schenken aan zijn reizen in de geest. Want daar ligt toch de basis van ieder artistiek talent.

Als ik tijdens mijn kunstgeschiedenislessen aan mijn studenten uitleg waarop je de kwaliteit van kunst kan beoordelen zeg ik altijd dat goede kunst er makkelijk uit moet zien. Dan haal ik graag de techniek van Cruijff of Van Basten aan, die schijnbaar moeiteloos de mooiste passeerbewegingen lieten zien. Bij hen zag het voetbal er niet uit als werk, maar als spel. Dit geldt ook voor de techniek van een kunstenaar. Als hij goed is beheerst hij zijn techniek zo volledig dat je vergeet hoe moeilijk het is om deze vaardigheid te bereiken, met als gevolg dat alleen het genot van de schoonheid overblijft. Een kunstenaar die deze techniek tot in de perfectie beheerste was de beeldhouwer Piet Esser (1914-2004). Zijn beelden zijn mede zo mooi omdat ze eruit zien alsof het maken geen enkele moeite heeft gekost. Met grote gebaren en subtiele vegen gaf hij zijn figuren het eeuwige leven, alsof dat vanzelfsprekend en iedereen gegeven is. Maar ondertussen….!

‘De titel zegt het al; de schilderijen van Johan Akkeringa ogen eigenlijk altijd prettig en aangenaam. Dit stond echter in schril contrast met zijn karakter.’ Sarah van der Stok-de Clercq benadrukt: ‘Akkeringa was een wat sombere, naar binnen gerichte persoonlijkheid. Maar dat zie je niet terug in zijn zonnige schilderijen. Daarom hebben wij voor zowel het boek als de tentoonstelling gekozen voor deze titel, Schilder van het onbezorgde leven.’

Een jaar geleden was in het nieuws dat er in een doos op een zolder van het vroegere atelier van beeldhouwer Mari Andriessen een aantal onbekende werken van de kunstenaar was gevonden. Het bleek te gaan om uitgewerkte ontwerpen uit 1936 voor glas-in-loodramen voor de kloosterkapel Maria ter Eem in Amersfoort. Een prachtige ontdekking, maar eerlijk gezegd komt dit soort ontdekkingen wel vaker voor. Ook wanneer het werk van deze beroemde beeldhouwer betreft.

In mijn kunsthandel in Maarssen hangt momenteel vlak bij het raam een grote schoolplaat van de schilder Willem van Leusden, die jarenlang in dit dorp aan de Vecht heeft gewoond. Het gevolg is dat er regelmatig mensen binnenlopen die mij trots vertellen dat zij les van hem hebben gehad. Willem van Leusden (1886-1974) heeft zich als kunstenaar zeer breed ontwikkeld. Na zijn opleiding aan de Rijksacademie in Amsterdam, waar hij o.m. les kreeg van de graficus Pieter Dupont, heeft hij divers werk gemaakt in de stijl van het constructivisme, het surrealisme en het realisme en bovendien, als graficus, een studie van de etstechniek van Hercules Seeghers. Door al deze activiteiten zou men bijna vergeten dat hij ook als docent een belangrijke rol heeft gespeeld in de Nederlandse kunstgeschiedenis.

Diep verscholen in het middeleeuwse bolwerk Manenburg, onderdeel van de oude stadswal van Utrecht, had de beeldhouwer Pieter d’Hont zijn atelier. Daar waar slechts de parelende klanken van het carillion van de Nicolaaskerk bij de tijd bleven maakte hij zijn tijdloze beelden, zijn monumenten en zijn portretten. Het is nu al weer vele jaren geleden dat hij overleed. Maar hij is allerminst vergeten, zeker in Utrecht. Daar zorgen zijn heerlijke beelden wel voor, die overal in de Domstad te bewonderen zijn.

Voor liefhebbers van kunstaardewerk is Mobach een begrip. Het familiebedrijf, dat onder deze naam in 1895 in Utrecht door Klaas Jaan Mobach (1855-1928) werd opgericht, levert, nog steeds, al meer dan honderd jaar hoogstaande keramiek en heeft zodoende een prominente plaats verworven in de wereld van de kunstnijverheid in Nederland. In dit verband heeft ook Klaas II (1893-1976), de zoon van Klaas Jaan, naam gemaakt als een getalenteerd keramist. Maar dat hij tevens een bekwaam kunstschilder was, is minder bekend.

De aanleiding om mijn kunsthandel Pygmalion te noemen was een bronzen beeldje gemaakt door de Amsterdamse kunstenaar Arie Teeuwisse (1919-1993), dat mijn ouders mij vele jaren geleden cadeau gaven. Zij waren, via de beeldhouwer Pieter d’Hont (1917-1997), met Arie en zijn vrouw Ans bevriend geraakt en op een gelukkig moment mochten wij, de vier kinderen van ons gezin, ieder een werk van hem uitkiezen en ik koos voor het beeldje Pygmalion, voorstellende een beeldhouwer die omhelsd wordt door zijn model.

De kans is klein dat men in deze tijd op het gebied van de beeldende kunst nog grote ontdekkingen doet, want iedereen die een keer naar het televisieprogramma Tussen kunst en kitsch heeft gekeken, laat van alles en nog wat taxeren in de hoop een onbekend meesterwerk te bezitten. Toch ben ik onlangs op een verzameling schilderijen, tekeningen en grafiek gestuit, die, voor mij tenminste, een grote ontdekking vormde. Het betreft de nalatenschap van de schilder Waalko Jans Dingemans sr. (1873-1925). Het is niet helemaal eerlijk om in dit geval van een ontdekking te spreken. De nazaten van deze kunstenaar waren immers al overtuigd van de kwaliteit van dit werk, maar buiten dit selecte gezelschap is, zeker tegenwoordig, bijna niemand bekend met dit oeuvre, laat staan dat men het weet te waarderen.