De schilder en graficus Jan Toorop (1858-1928) behoort tot de belangrijkste Nederlandse kunstenaars uit de 19de eeuw. Zijn werk is in de loop der jaren al vaak tentoongesteld en mag bekend worden verondersteld. Maar de voorjaarstentoonstelling in Museum het Valkhof in Nijmegen vestigt de aandacht op een volstrekt nieuw aspect van dit werk. De kunstenaar Jan Toorop blijkt als ondernemer dusdanig commercieel te werk te zijn gegaan dat zich een vergelijking met hedendaagse kunsticonen als Andy Warhol en Damien Hirst opdringt. Zo had ik Toorop nog nooit bekeken.

De afgelopen jaren is er in de kunstgeschiedenis steeds meer aandacht gekomen voor specifieke plaatsen en streken die een grote aantrekkingskracht op kunstenaars hebben uitgeoefend. Meerdere musea hebben ondertussen tentoonstellingen gewijd aan Nederlandse kunstenaarsdorpen als Kortenhoef, Bergen, Oosterbeek en Domburg en er verschijnen regelmatig fraai geïllustreerde boeken over de “Schilders van Laren” of de “Schilders van Dongen”. De Vechtstreek is in al deze aandacht jammergenoeg achtergebleven. Toch zijn in dit schilderachtige rivierengebied tussen Utrecht en Amsterdam in de loop der eeuwen veel kunstenaars actief geweest. Dit gemis vormde voor mij aanleiding om aan die streek dit najaar eens uitgebreid aandacht aan te besteden en een tentoonstelling te maken getiteld “Meesters uit de Vechtstreek”.

Inclusief Video Reportage

De afgelopen jaren is er in de kunstgeschiedenis steeds meer aandacht gekomen voor specifieke plaatsen en streken die een grote aantrekkingskracht op kunstenaars hebben uitgeoefend. Meerdere musea hebben ondertussen tentoonstellingen gewijd aan Nederlandse kunstenaarsdorpen als Kortenhoef, Bergen, Oosterbeek en Domburg en er verschijnen regelmatig fraai geïllustreerde boeken over de “Schilders van Laren” of de “Schilders van Dongen”. De Vechtstreek is in al deze aandacht jammergenoeg achtergebleven. Toch zijn in dit schilderachtige rivierengebied tussen Utrecht en Amsterdam in de loop der eeuwen veel kunstenaars actief geweest. Dit gemis vormde voor mij aanleiding om aan die streek dit najaar eens uitgebreid aandacht aan te besteden en een tentoonstelling te maken getiteld “Meesters uit de Vechtstreek”.

Veel kunstenaars benaderen hun vak op puur ambachtelijke wijze. Voor hen is kunst primair een technische discipline die gekenmerkt wordt door een vakkundige bewerking van bepaalde materialen en een vaardige beheersing van bijzondere technieken. Dit zijn over het algemeen uiterst bekwame kunstenaars. Daarnaast zijn er echter ook kunstenaars die in de eerste plaats een eigen visie willen uitdragen. Zij beperken zich zelden tot één discipline; meestal zijn dat de dubbeltalenten, die zich laten gelden op diverse terreinen van kunst.

Geen betere manier en geen passender plek om de tachtigste verjaardag van de beeldhouwer Jan Snoeck te vieren dan met een tentoonstelling van zijn werk in museum Beelden aan Zee te Scheveningen. Sommige kunstenaars proberen in hun werk zichzelf te overstijgen. Zoniet Jan Snoeck; hij probeert zo eenvoudig mogelijk zichzelf te blijven. Hard werkend, zonder capsones, steeds terugkerend naar de mens van klei. Geen hoogdravende theorieën, geen onoverzichtelijke complexe composities, maar eenvoud is zijn grootste goed. Rustige vormen en heldere kleuren gebaseerd op simpele vormgevingsprincipes. Stapelen, liggen, vouwen. Water en zand. Iconen van Holland. Beelden aan Zee.

De veilinghuizen richten zich met hun kunstveilingen meer en meer op het grote publiek met als gevolg dat de prijzen daar tot soms buitenproportionele hoogte stijgen en het voor de ware kunstkenner steeds minder interessant wordt daar te kopen. Het enige wat de moeite waard blijft is om iets te ontdekken over een kunstwerk wat men bij het veilinghuis nog niet wist. Aangezien men zich hier, onder de druk van de commercie, maar weinig tijd gunt om kunstwerken grondig te onderzoekn, komt dit gelukkig nog regelmatig voor. Zo werd onlangs ergens een schilderij van de schilder Jan Veth (1864-1925) geveild dat was omschreven als ‘Portret van een man”. Nu zijn portretten van onbekende mensen voor de handel weinig courant. Maar toen ik het schilderij zag herkende ik de geportretteerde man direct. Dat was Charles Boissevain!

Over het algemeen wordt de negentiende eeuw gezien als een periode waarin de beeldhouwkunst in Nederland weinig opzienbarends heeft opgeleverd. Destijds was het bij ons nog lang gebruikelijk het métier te leren door het oefenen van boetseren naar gipsafgietsels van de antieken. Pas met de opkomst van het impressionisme, waarbij het dagelijks leven werd aanvaard als bron voor de kunst, werd afscheid genomen van deze klassieke academische traditie. De eerste Nederlanse kunstenaars die met een impressionisme in de plastiek begonnen waren Mendes da Costa (1863-1939) en Lambertus Zijl (1866-1947).

In de beeldende kunst wordt bij grafiek meestal gedacht aan originele grafiek, dat wil zeggen prentkunst waarbij het onderwerp en de uitvoering van de hand van dezelfde kunstenaar zijn. Dit is tegengesteld aan reproductiegrafiek, bestaande uit prenten gemaakt naar voorbeelden van een al bestaande voorstelling op een schilderij of tekening. Tot voor kort werden dergelijke reproductieprenten vaak als minderwaardig afgedaan. Lange tijd, zeker tot 1900, was de reproductiegrafiek echter een volwaardige kunstvorm, uitsluitend bereikbaar voor de technisch meest begaafde grafici. En als zodanig wordt ze tegenwoordig weer gewaardeerd.

In de zomer van 2004 was er in Het Oude Kerkje van Kortenhoef een tentoonstelling ingericht onder de titel ‘Jacob en Coba Ritsema terug in Kortenhoef’. Eén van de tentoongestelde schilderijen was hiernaast afgebeelde ‘Stilleven met fruitschaal en ...

De schilder Charles Rochussen ( 1814-1894) gold bij zijn leven als één van de belangrijkste schilders van Nederland. Vooral zijn nauwkeurige voorstellingen van historische gebeurtenissen waren ongekend populair. Deze vooraanstaande plaats is hij in de kunstgeschiedenis kwijt geraakt, omdat zijn werk niet meer past in de huidige kunsthistorische canon. Toch is zijn werk onweerstaanbaar.